PHẢI CHĂNG ĐỈNH ĐIỂM CỦA "SỰ DỐI TRÁ & LỪA BỊP" ĐÃ ĐẾN ??? AI LÀ GÌ ? AI HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO VÀ TẠI SAO MỘT SỐ NGƯỜI LẠI LO NGẠI VỀ AI ?
NGÀY 29-09-2026, BỘ NGOẠI GIAO TRUNG QUỐC TUYÊN BỐ : DỪNG MỌI DỰ ÁN, RÚT KHỎI HOÀNG SA CỦA VIỆT NAM - SỰ THẬT ĐẰNG SAU - BẢN TIN LA BÀN THỜI SỰ !
AI LÀ GÌ ? AI HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO VÀ TẠI SAO MỘT SỐ NGƯỜI LẠI LO NGẠI VỀ AI ?
Hàng nghìn nhà sáng tạo nội dung đã ký một tuyên bố vào tháng 10 năm 2024, gọi AI là “mối đe dọa lớn và bất công” đối với sinh kế của họ.
Trong thập niên vừa qua, trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở thành một phần của cuộc sống thường ngày.
Công nghệ này hiện diện dưới nhiều hình thức – từ việc cá nhân hóa bảng tin mạng xã hội hay nhận diện bạn bè trong ảnh chụp bằng điện thoại thông minh, cho đến việc thúc đẩy các bước đột phá trong y học.
Tuy nhiên, sự trỗi dậy của các chatbot như ChatGPT (do OpenAI phát triển) đã dấy lên những lo ngại về tác động môi trường, các vấn đề đạo đức và cách thức sử dụng dữ liệu của công nghệ này.
Những nhận định gần đây cho rằng AI có thể trở nên quá mạnh và đe dọa nhân loại cũng đã thúc đẩy các lời kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển và siết chặt quy định quản lý.
AI là gì và được sử dụng để làm gì ?
AI cho phép máy tính xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, nhận diện các mô hình và thực hiện những chỉ dẫn chi tiết về cách xử lý thông tin đó.
Máy tính không có khả năng tư duy, thấu cảm hay suy luận.
Dù vậy, các nhà khoa học đã phát triển được những hệ thống có thể thực hiện những công việc vốn đòi hỏi trí tuệ con người, với nỗ lực mô phỏng cách con người tiếp thu và vận dụng kiến thức.
Công nghệ này có thể được dùng để dự đoán sản phẩm mà người mua sắm trực tuyến có khả năng sẽ mua dựa trên các giao dịch trước đó, từ đó đưa ra các gợi ý sản phẩm phù hợp.
Công nghệ này cũng là nền tảng cho các trợ lý ảo điều khiển bằng giọng nói như Siri của Apple và Alexa của Amazon, đồng thời đang được ứng dụng để phát triển hệ thống cho xe tự lái.
AI cũng hỗ trợ các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok và X trong việc quyết định hiển thị bài đăng nào cho người dùng. Các dịch vụ phát trực tuyến như Spotify và Deezer sử dụng AI để gợi ý âm nhạc.
Ngoài ra, AI còn có nhiều ứng dụng trong lĩnh vực y tế; các nhà khoa học sử dụng công nghệ này để hỗ trợ phát hiện ung thư, xem xét kết quả chụp X-quang, đẩy nhanh quá trình chẩn đoán và tìm ra các phương pháp điều trị mới.
AI tạo sinh là gì và các ứng dụng như ChatGPT hay Meta AI hoạt động như thế nào ?
AI tạo sinh được sử dụng để tạo ra nội dung mới, mang lại cảm giác như thể nội dung đó do con người tạo ra.
Nó thực hiện điều này bằng cách học hỏi từ một khối lượng dữ liệu khổng lồ có sẵn, chẳng hạn như văn bản và hình ảnh trên mạng.
ChatGPT và chatbot DeepSeek (đối thủ cạnh tranh từ Trung Quốc) là những công cụ AI tạo sinh phổ biến, có khả năng tạo ra văn bản, hình ảnh, mã lập trình và nhiều nội dung khác.
Các công cụ như Gemini của Google hay Meta AI cũng có thể thực hiện các cuộc trò chuyện bằng văn bản với người dùng.
Các ứng dụng như Midjourney hay Veo 3 chuyên dùng để tạo hình ảnh hoặc video từ những câu lệnh văn bản đơn giản.
AI tạo sinh cũng có thể được sử dụng để sáng tác âm nhạc chất lượng cao.
Những bài hát mô phỏng phong cách hoặc giọng hát của các nghệ sĩ nổi tiếng đã lan truyền mạnh mẽ, đôi khi khiến người hâm mộ bối rối không biết liệu đó có phải là sản phẩm thật hay không.
Tại sao AI lại gây tranh cãi ?
Dù ghi nhận tiềm năng của AI, một số chuyên gia vẫn lo ngại về những hệ quả từ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ này.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng AI có thể ảnh hưởng đến gần 40% số lượng việc làm và làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng tài chính toàn cầu.
Giáo sư Geoffrey Hinton, nhà khoa học máy tính được coi là “cha đẻ” của sự phát triển AI, đã cảnh báo rằng các hệ thống AI mạnh mẽ thậm chí có thể dẫn đến sự tuyệt chủng của loài người – mặc dù nỗi lo ngại này đã bị bác bỏ bởi một “cha đẻ AI” khác là Yann LeCun.
Vào tháng 9 năm 2026, những lo ngại tương tự lại dấy lên sau khi một số nhà nghiên cứu AI cảnh báo rằng công nghệ này có thể đe dọa nhân loại trong tương lai gần.
Tuy nhiên, các chuyên gia hối thúc việc tập trung vào những rủi ro và mối nguy hại hiện nay của AI – chẳng hạn như khả năng tái tạo thông tin mang định kiến hoặc phân biệt đối xử với một số nhóm xã hội.
Lý do là vì dữ liệu công khai được sử dụng để huấn luyện nhiều hệ thống AI có thể phản ánh những định kiến xã hội sẵn có, chẳng hạn như phân biệt giới tính hoặc phân biệt chủng tộc.
Và mặc dù các công cụ AI ngày càng trở nên tinh vi hơn, chúng vẫn dễ mắc lỗi.
Các hệ thống AI tạo sinh (generative AI) đã được biết là có thể bị chứng “ảo giác” (hallucination) và khẳng định những điều sai trái như thể đó là sự thật, thậm chí đôi khi còn tự bịa ra các nguồn tin cho những thông tin không chính xác.
Vào đầu năm 2025, Apple đã gỡ bỏ một tính năng AI sau khi nó tóm tắt sai lệch các thông báo từ ứng dụng tin tức, trong khi Google cũng vấp phải sự chỉ trích vì những thông tin thiếu chính xác do tính năng tổng hợp kết quả tìm kiếm bằng AI của hãng tạo ra.
Đã xuất hiện những lo ngại về việc sử dụng AI tại trường học và nơi làm việc, chẳng hạn như tình trạng học sinh dùng công cụ AI để “gian lận” bài tập, bị quy chụp oan là đã sử dụng AI, hay nhân viên “lén lút” đưa công nghệ này vào công việc.
Tuy nhiên, các nhà văn, nhạc sĩ và nghệ sĩ cũng đã lên tiếng phản đối công nghệ này vì những lý do liên quan đến đạo đức.
Nhiều người đã đưa ra tuyên bố hoặc ký vào các bức thư ngỏ, cáo buộc các nhà phát triển AI sử dụng tác phẩm của họ để huấn luyện hệ thống mà không có sự cho phép hay chi trả thù lao.
Hàng nghìn nhà sáng tạo nội dung – bao gồm ca sĩ kiêm nhạc sĩ Björn Ulvaeus của nhóm ABBA, các nhà văn Ian Rankin và Joanne Harris, cùng nữ diễn viên Julianne Moore – đã ký một tuyên bố vào tháng 10 năm 2024, gọi AI là “mối đe dọa lớn và bất công” đối với sinh kế của họ.
AI ảnh hưởng như thế nào đến môi trường ?
Hiện chưa xác định chính xác được các hệ thống AI tiêu thụ bao nhiêu năng lượng, nhưng một số nhà nghiên cứu ước tính rằng toàn bộ ngành công nghiệp này có thể sớm tiêu thụ lượng điện năng tương đương với cả đất nước Hà Lan.
Việc sản xuất các loại chip máy tính mạnh mẽ cần thiết để vận hành các chương trình AI đòi hỏi rất nhiều năng lượng và nước.
Nhu cầu về các dịch vụ AI tạo sinh (generative AI) cũng dẫn đến sự gia tăng số lượng các trung tâm dữ liệu phục vụ vận hành chúng.
Những cơ sở quy mô lớn này – nơi chứa hàng nghìn kệ máy chủ (Mỗi kệ gồm nhiều máy) – thường tiêu thụ lượng năng lượng khổng lồ hoặc cần một lượng nước lớn để làm mát hệ thống.
Một số tập đoàn công nghệ lớn đã đầu tư vào các giải pháp giảm thiểu hoặc tái sử dụng nước, hoặc chuyển sang các phương pháp thay thế như làm mát bằng không khí.
Tuy nhiên, một số chuyên gia và nhà hoạt động lo ngại rằng AI sẽ làm trầm trọng thêm các vấn đề về nguồn cung cấp nước.
Vào tháng 2, BBC được thông báo rằng các kế hoạch của chính phủ nhằm đưa Vương quốc Anh trở thành “quốc gia dẫn đầu thế giới” về AI có thể gây thêm áp lực lên nguồn cung cấp nước uống vốn đã khan hiếm.
Vào tháng 9 năm 2024, Google cho biết họ sẽ xem xét lại các đề xuất xây dựng một trung tâm dữ liệu tại Chile – quốc gia đang phải vật lộn với tình trạng hạn hán.
Liệu có luật lệ nào quản lý AI hay không ?
Một số chính phủ đã ban hành các quy định quản lý cách thức vận hành của AI.
Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo của EU áp dụng các biện pháp kiểm soát đối với những hệ thống có rủi ro cao được sử dụng trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, thực thi pháp luật hoặc bầu cử. Đạo luật này cũng cấm hoàn toàn một số hình thức sử dụng AI nhất định.
Các nhà phát triển AI tạo sinh tại Trung Quốc bắt buộc phải bảo vệ dữ liệu của người dân, đồng thời thúc đẩy tính minh bạch và độ chính xác của thông tin. Tuy nhiên, họ cũng phải tuân thủ các luật lệ kiểm duyệt nghiêm ngặt của quốc gia này.
Nhiều quốc gia, bao gồm cả Vương quốc Anh, đã chọn cách quản lý AI thông qua các luật hiện hành thay vì ban hành luật mới, do lo ngại rằng luật mới có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời khi công nghệ AI phát triển.
Vương quốc Anh đã sửa đổi luật để giải quyết các mối nguy hại cụ thể từ AI, chẳng hạn như cấm các công cụ có khả năng tạo ra hình ảnh khỏa thân giả mạo (deepfake) hoặc tạo ra các nội dung lạm dụng tình dục trẻ em.
Quốc gia này cũng đã thành lập Viện An toàn AI độc lập nhằm nhận diện rủi ro và đánh giá các mô hình AI tiên tiến, đồng thời ký kết thỏa thuận với Hoa Kỳ để hợp tác phát triển các phương pháp thử nghiệm AI “vững chắc”.
